مىزند ، مانند ازوار ، ازيران ، زيار ، جار ، كلرتان ، هرمدان ، هرمزآباد ، يفرآن ، تيميارت و غيره . « 1 » از جملهء اين اسامى قديم يكى همين جار است كه اينك ما در اينجا به‌دنبال تحقيق در نام و معناى آن هستيم . گفتيم كه ناحيت براآن و ديه‌هاى آن بسيار قديمى با سابقه و كهن مىباشد ، از جمله همين جار آن‌قدر قديم و با سابقه است كه حافظ ابو نعيم اصلا آن را شهر مىشمارد ، عين عبارت حافظ ابو نعيم چنين است : « . . . ذكر ذلك صاحب كتاب الاصفهان مشروحا به اساميها و حدودها . فأما اسامى مدنها فمدينة كهته و مدينة جار و مدينة جى و مدينة قه و مدينة مهرين و مدينة دررام و مدينة سارويه و خريت من هذه المدن السبع اربع و بقيت الى الاسلام ثلاث مدائن مدينه جى و مدينة مهربن و مدينة قه . تمت ما قال صاحب كتاب اخبار اصفهان . . . » ترجمهء گفتار حافظ ابو نعيم به فارسى چنين است : « صاحب كتاب اصفهان ( حمزة بن الحسن الاصفهانى ) اسامى شهرهاى اصفهان و حدود آنها را چنين ذكر مىكند . اما اسامى شهرهاى آن از اين قرار است : شهر كهته « 2 » و شهر جار و شهر جى و شهر قه « 3 » و شهر مهرين « 4 » و شهر دررام و شهر سارويه از اين شهرهاى هفتگانه چهار شهر تا روزگارى كه اسلام رسيد ويران شد و سه شهر ديگر جى و مدينهء مهرين و شهر قه باقى ماند » . و حافظ ابو نعيم سخن خود را دنبال مىكند و مىگويد : « تازيان از اين شهرهاى سه‌گانهء شهر قه از روستاى جه ( كذا ) و شهر سارويه از روستاى قاسان ( ! ) را ويران كردند » . از عبارت حافظ ابو نعيم آشكار است كه جار كه امروز ديهى بيش به‌شمار نيست ، در روزگاران پيش و پيشتر شهرى بوده است و حتى تا روزگار اسلام نيز و مدتى پس از آن باز حشمت و جلالت و آبادى خود را ظاهرا حفظ كرده بوده است و دليل آشكارى بر اين سخن وجود منارهء زيبا و شگفتى است كه تا اكنون بقاياى آن

--> ( 1 ) - ن . ك . به : عناوين اين ديه‌ها كه در همين كتاب آمده است . ( 2 ) - كهته : اين واژه قديمى است و معنى دارد و جزو ديه‌هاى روستاى برخوار محسوب مىشود . ( 3 ) - قه : از اين پيش شهرى بوده است امروز فقط در واژهء روستاى قهاب و در واژهء نام قهجاورستان از آن يادگارى مىبينيم . ن . ك . به : همين دو عنوان در همين كتاب . ( 4 ) - مهربن : بىشك همين واژهء ماربين فعلى است و خواهيم گفت كه « بن » به آسانى « بين » مىشود . ن . ك . به : عنوان ماربين در اين كتاب .